ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಾಸಕ್ತರ ವ್ಯಾಪಕ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿಗಳ ಜೋಡಣೆಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿ (ಡಿಪಿಆರ್) ತಯಾರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ₹10 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚ ಆಗಲಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ₹9 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ಭರಿಸಲಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಬರ ಪೀಡಿತ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
‘ಗೋದಾವರಿ–ಕಾವೇರಿ ನದಿಗಳ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ 148 ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ ನೀರನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 15.90 ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಇತರ ಫಲಾನುಭವಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಬಳಿಕವೂ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿಗುವುದು ಕೇವಲ 34.40 ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 40-45 ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ ನೀರನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಗೋದಾವರಿ- ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 5 ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ ನೀರನ್ನು ಭೀಮಾ ನದಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
# **ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ**### ಪರಿಚಯ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ **3,000 ರಿಂದ 5,000 ಮಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿದರೂ**, ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳು ಕೇವಲ **600–700 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆಯನ್ನೇ** ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಈ ಅಸಮಾನತೆಯೇ ನಿರಂತರ ಬರ, ಕೃಷಿ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಭೂಗರ್ಭ ಜಲದ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ **ಬೇಡ್ತಿ (ಗಂಗಾವಳಿ) ನದಿಯ** ಮಳೆಗಾಲದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು, ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ **ವರದಾ ನದಿಗೆ** ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ **ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ** ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
## ಯೋಜನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯತೆ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಒಟ್ಟು ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನ ಸುಮಾರು **60% ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತದೆ**, ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ **70%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ** συγκ್ರಹಗೊಂಡಿವೆ.ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ **65% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ ಮಳೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ**. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಳೆಯ ಅಸಮತೋಲನ, ಕಡಿಮೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಒಣಕಾಲಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಒಳನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜಲ ಸಂಕಷ್ಟ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ.ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿದುಹೋಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಒಳನಾಡಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ.
## ಭಾಗವಹಿಸುವ ನದಿಗಳ ವಿವರ###
🔹 ಬೇಡ್ತಿ ನದಿ (ಗಂಗಾವಳಿ)* ಉಗಮ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ* ಹರಿವು: ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ* ಅಂತ್ಯ: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ (ಅಂಕೋಲಾ ಸಮೀಪ)* ವಿಶೇಷತೆ: **ಮಾಗೋಡ್ ಜಲಪಾತ** – ಕರ್ನಾಟಕದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತ* ಲಕ್ಷಣ: ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದದ ನದಿಯಾದರೂ, ತೀವ್ರ ಇಳಿಜಾರಿನ ಕಾರಣ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹರಿವು
### 🔹 ವರದಾ ನದಿ* ಉಗಮ: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ* ಹರಿವು: ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ* ಸೇರ್ಪಡೆ: ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ **ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗೆ*** ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಕಣಿವೆ* ಮಹತ್ವ: ತುಂಗಭದ್ರಾ–ಕೃಷ್ಣಾ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ##
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು*
ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬರಪೀಡಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ **ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆ*** ಮಳೆಯ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು* ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಸಾಧಿಸುವುದು* ಭೂಗರ್ಭ ಜಲದ ದುರ್ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು* ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವುದು
## ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳು* ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು **18–19 TMC (242 MCM)** ನೀರನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವ* ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ದಾಟಲು **ಸುರಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತುವ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು*** ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಅಗತ್ಯ
## ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನೀತಿಗತ ಪ್ರಗತಿ*
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಯೋಜನೆಯ **ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿ (DPR) ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ***
ಯೋಜನೆಯ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ: **ಸುಮಾರು ₹10,000 ಕೋಟಿ (ಹಂತವಾರು ಹೆಚ್ಚಳ ಸಾಧ್ಯತೆ)*** ಹಣಕಾಸು ಮಾದರಿ: **90% ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು 10% ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ*** ಯೋಜನೆ **ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (NWDA)** ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ##
ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಲಾಭಗಳು*
ಹಾವೇರಿ, ಗದಗ, ಕೊಪ್ಪಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಳನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ **ನೀರಾವರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ*** ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ಕಡಿತ* ರೈತರ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ* ಹಂಗಾಮಿ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಬರ ಆಧಾರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ
## ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತೆಗಳು* ಯೋಜನೆ **ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ** ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಪರಿಸರ ಚಿಂತೆಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿವೆ* ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ* ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನದಿ ಹರಿವಿನ ಕಡಿತದಿಂದ: * ಎಸ್ಟ್ಯುರಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ * ಮೀನುಗಾರಿಕೆ * ಭೂಗರ್ಭ ಜಲ ಮರುಪೂರಣೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ* ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರಿಂದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ
## ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು*
ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅನುಮತಿಗಳ ಪಡೆಯುವಿಕೆ* ತಾಂತ್ರಿಕ ಜಟಿಲತೆಗಳು ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ಏರಿಕೆ* ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ ವಿಳಂಬದ ಸಾಧ್ಯತೆ
## ಮುಂದಿನ ದಾರಿ (Way Forward)*
ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ **ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಅಧ್ಯಯನ (EIA)*** ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪರಿಸರ ಹರಿವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಕಾಪಾಡುವುದು* ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ **ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ** ಒತ್ತು* ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಲಹೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಹಂತವಾರು ಅನುಷ್ಠಾನ
## ಉಪಸಂಹಾರ
**ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ** ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳಿಗಿಂತಲೂ **ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಮತೋಲನ** ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಅನುಷ್ಠಾನವೇ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
