ಕೆಎಎಸ್ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು

ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಪತ್ರಿಕೆ-I: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು

ಹೋರ್ಮುಜ್ ದಾಟಿದ ಭಾರತದ ‘ಸರ್ವ ಶಕ್ತಿ’
ಸುದ್ದಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ‘ಸರ್ವ ಶಕ್ತಿ’ ಎಂಬ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಹಡಗು ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ದಾಟಿದೆ. ಈ ಹಡಗು ಮಾರ್ಷಲ್ ದ್ವೀಪದ ಧ್ವಜ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 45,000 ಟನ್ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

1. ಹಡಗಿನ ಹೆಸರು:
   ‘ಸರ್ವ ಶಕ್ತಿ’
2. ಸಾಗಣೆ ವಸ್ತು:
   ಎಲ್‌ಪಿಜಿ — Liquefied Petroleum Gas
3. ಪ್ರಮಾಣ:
   ಸುಮಾರು 45,000 ಟನ್
4. ಮಾರ್ಗ:
   ಇರಾನ್‌ನ ಲಾರಕ್ ಮತ್ತು ಕೇಶ್ಮ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಮೀಪದಿಂದ ದಾಟಿ, ಒಮಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.
5. ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ:
   ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ ಬಂದರು ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆ.

ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮಹತ್ವ
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಸಾಗಣೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಾಗಣೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ
ಭಾರತವು ತನ್ನ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಮದುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಡಗು ಸಂಚಾರ ನಡೆಯುವುದು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ, ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರತೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಪತ್ರಿಕೆ-II: ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು

ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ
ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಚಯ
ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 1992ರಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯನ್ನು, ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ವರದಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಗುರಿ ಈ ಯೋಜನೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ವರದಾ ನದಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕೊನೆಗೆ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ವಿವರಗಳು

• ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ 242 ಮಿಲಿಯನ್ ಘನ ಮೀಟರ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಉಪ-ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬರಪೀಡಿತ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 60,200 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಜಮೀನಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರೇವಡ್ಡಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರಸಿಯ ಮೇನಸಗೊಡದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟನಹಳ್ಳ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಎರಡನೇ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು. ಈ ಎರಡೂ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ನೀರು ಸುರಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ವರದಾ ನದಿಗೆ ಸೇರಲಿದೆ.
• ನೀರು ಕೆಂಗ್ರೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಳ ತಲುಪಿದ ನಂತರ, 6.88 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಹಕ್ಕಲುಮನೆಗೆ ಹರಿದು ವರದಾ ನದಿಗೆ ಸೇರಲಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರಸಿ-ಯಲ್ಲಾಪುರ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ರಾಯಚೂರು, ಗದಗ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು

• ಕರ್ನಾಟಕ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 40-45 TMC ನೀರು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬೇಡ್ತಿ-ವರದಾ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗೆ DPR ತಯಾರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಅದರ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ ₹10,000 ಕೋಟಿ ಆಗಲಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ 90% ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ 10% ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸಲಿದೆ.

ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಗಳು

• ಪರಿಸರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಪೋಲು ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿವೆ. ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ವರದಾ ನದಿಗಳು ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾವಿರಾರು ರೈತರ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ಮೀನುಗಾರ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿವೆ.
• ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬೇಡ್ತಿ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ರಿಸರ್ವ್ ಮತ್ತು ಶಾಲ್ಮಲಾ ರಿಪೇರಿಯನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ರಿಸರ್ವ್ ಅನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ 2012ರ ಮೇ 22ರ ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಮೂಲಕ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಣಯ ಅಂಗೀಕರಿಸಿವೆ.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು

ಈ ಯೋಜನೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಕನಸನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ನೀತಿ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಡಾ. ಆರ್. ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ನೇಮಕ
ಸುದ್ದಿ ಏನು?
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ವಿದ್ವಾಂಸ, ಲೇಖಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಜ್ಞರಾದ ಡಾ. ಆರ್. ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರನ್ನು ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದೆ.

ಡಾ. ಆರ್. ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಕುರಿತು

• ಇವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
• ಕರ್ನಾಟಕದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಿಂತಕರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
• ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಯೂತ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್‌ (SVYM) ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಗ್ರಾಸ್‌ರೂಟ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಅಡ್ವೊಕಸಿ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್‌ (GRAAM) ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
• ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀತಿ ರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನೀತಿ ಆಯೋಗ ಎಂದರೇನು?
ನೀತಿ ಆಯೋಗ ಎಂದರೆ National Institution for Transforming India.
ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿ ಚಿಂತನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ, ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರಿ ಫೆಡರಲಿಸಂ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.

ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
ಸ್ಥಾಪನೆ: 2015 ಜನವರಿ 1
ಇದು ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ
ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ:

• ಸಹಕಾರಿ ಫೆಡರಲಿಸಂ
• ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಿಕೆ
• ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ನೀತಿ ರೂಪಣೆ
• ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ
• ಆಕಾಂಕ್ಷಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾಂಕ್ಷಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಈ ನೇಮಕಾತಿಯ ಮಹತ್ವ

1. ನೆಲಮಟ್ಟದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ
   ಡಾ. ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ನೀತಿ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೆಲಮಟ್ಟದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬಲವಾಗಬಹುದು.
2. ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಲ
   GRAAM ಮುಂತಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನೀತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು.
3. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಹಾಯ
   ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ ರೂಪಣೆಗೆ ಇವರ ಅನುಭವ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು.
4. ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ–ಸರ್ಕಾರ ಸಂಪರ್ಕ
   ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಘಟನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ನೀತಿ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳನೋಟ ನೀಡಬಹುದು.

ಪ್ರಶ್ನೆ. ಡಾ. ಆರ್. ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ?

A. ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ
B. ನೀತಿ ಆಯೋಗ
C. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ
D. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ

ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಪತ್ರಿಕೆ-I: ಪ್ರಬಂಧಗಳು

ಪ್ರಬಂಧ-1: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯ

ಪ್ರಬಂಧ-2: ರಾಜ್ಯ ಮಹತ್ವ/ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹತ್ವ ವಿಷಯ

ಪತ್ರಿಕೆ-II: ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ-1

ಚೀನಾ: ಎಫ್‌ಡಿಐಗೆ ಅನುಮತಿ

• ಚೀನಾದವರ ಷೇರುಪಾಲು ಶೇ 10ರವರೆಗೆ ಇರುವ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಯಮವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವು ಅಧಿಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
• ಇಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ‘ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ’ಯ (ಫೆಮಾ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನವರ ಹೂಡಿಕೆ ಶೇ 10ರವರೆಗೆ ಇರುವ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಎಫ್‌ಡಿಐ ಅವಕಾಶ ಇರುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
• ಆದರೆ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ ಆಗಿರುವ ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಜೊತೆ ಗಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ವಿಮಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಡಿಐ: ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯ ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲದೆ ವಿಮಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ 100ರಷ್ಟು ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ (ಎಫ್‌ಡಿಐ) ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
• ವಿಮಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಶೇ 100ರಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮದ (ಎಲ್‌ಐಸಿ) ಪಾಲಿಗೆ ಶೇ 20ರಷ್ಟು ಮಿತಿ ಇರಲಿದೆ.

ಪತ್ರಿಕೆ-III: ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ-2

ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಪಾತ್ರ

ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ
ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ ಪಕ್ಷವು 108 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಬಹುಮತಕ್ಕೆ 10 ಸ್ಥಾನಗಳ ಕೊರತೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ, ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದು 120 ಸದಸ್ಯರ ಬೆಂಬಲ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ ಅವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಪಾತ್ರ, ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿವೆ.

1. ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳು
   ಅನುಚ್ಛೇದ 164(1) ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
   ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 164(1) ಪ್ರಕಾರ:
   ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
   ಇತರ ಸಚಿವರನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
   ಒಂದು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ಬಂದರೆ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಆ ಪಕ್ಷದ ಶಾಸಕರ ನಾಯಕನನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
   ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ಬರದಿದ್ದರೆ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ತಮ್ಮ ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
2. ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಎಂದರೇನು?
   ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಮೈತ್ರಿಗೆ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ಸಿಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
   ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 234 ಸದಸ್ಯರ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 118 ಸದಸ್ಯರ ಬೆಂಬಲ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಒಂದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ 118 ಸ್ಥಾನಗಳು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸದಸ್ಯರ ಬೆಂಬಲ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
3. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಯಾವಾಗ ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ?
   ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರ ಇರುತ್ತದೆ.
   ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರ ಬಳಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು:
   ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ
   ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಗಳು ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಹಕ್ಕು ಮಂಡಿಸಿದಾಗ
   ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಮೈತ್ರಿ ರಚನೆಯಾದಾಗ
   ಯಾರಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ಬಹುಮತವಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದಾಗ
   ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಬಹುಮತದ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಉಂಟಾದಾಗ
   ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದು.
4. ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಯೋಗಗಳ ಶಿಫಾರಸುಗಳು
   ಸಂವಿಧಾನವು ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾನದಂಡ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಪುಂಚಿ ಆಯೋಗ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿವೆ.

ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಪುಂಚಿ ಆಯೋಗದ ಆದ್ಯತಾ ಕ್ರಮ

ಈ ಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಬಹುಮತ ಹೊಂದಿರುವ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.

5. ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವರ್ತನೆ ಬಗ್ಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಿರ ನಿಯಮ ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೇ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗಳು
ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರ — 2017
ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರೂ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಚುನಾವಣೋತ್ತರ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸದನದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದವು.

ಕರ್ನಾಟಕ — 2018
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್ ಚುನಾವಣೋತ್ತರ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಹಕ್ಕು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರೂ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ — 2019
ಬಹುಮತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತಾಗದ ಕಾರಣ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ.

6. ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲ ಕಾರಣ
   ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು. ಅವರು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ.
   ಪ್ರಮುಖ ಆತಂಕಗಳು
   ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆ
   ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವೇ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯೇ ಅಥವಾ ಬಹುಮತ ಹೊಂದಿರುವ ಮೈತ್ರಿಯೇ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯೇ ಎಂಬ ಗೊಂದಲ
   ಚುನಾವಣೋತ್ತರ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು
   ಬಹುಮತ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದು
   ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆಯ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆ ಕುಗ್ಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ
7. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಲುವು
   ಎಸ್. ಆರ್. ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಪ್ರಕರಣ — 1994
   ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಹುಮತವಿದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸರಿಯಾದ ವೇದಿಕೆ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ನೆಲ.
   ಅಂದರೆ, ರಾಜಭವನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಹುಮತ ನಿರ್ಧರಿಸಬಾರದು. Floor Test ಮೂಲಕವೇ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕು.

ರಾಮೇಶ್ವರ ಪ್ರಸಾದ್ ಪ್ರಕರಣ — 2006
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಹುಮತ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು.

8. ಪ್ರಸ್ತುತ ತಮಿಳುನಾಡು ಉದಾಹರಣೆಯ ಮಹತ್ವ
   ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ TVK ಪಕ್ಷವು 108 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಬಹುಮತಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ 118 ಸ್ಥಾನಗಳು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅದು ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದು 120 ಸದಸ್ಯರ ಬೆಂಬಲ ಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.
   ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಚುನಾವಣೋತ್ತರ ಮೈತ್ರಿಯ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗುವುದು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತಾದಾಗ ಮಾತ್ರ.
   ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, 118 ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಬಲದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತದಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದು ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಸದಸ್ಯರ ಬಹುಮತ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
9. ಮುಂದಿನ ದಾರಿ

1. ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮ ಅಗತ್ಯ
   ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ಮೊದಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸಂವಿಧಾನ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಇರಬೇಕು.
2. ಆಯೋಗಗಳ ಶಿಫಾರಸುಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನ
   ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಮತ್ತು ಪುಂಚಿ ಆಯೋಗಗಳ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
3. ಶೀಘ್ರ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ ಪರೀಕ್ಷೆ
   ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಹಕ್ಕು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಬೇಕು.
4. ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆ
   ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಿಂತ ಸಂವಿಧಾನದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
5. ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಹಿತೀಕರಣ
   ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕುರಿಯನ್ ಜೋಸೆಫ್ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರದ ಬಳಕೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ನಿಯಮಾವಳಿ ರೂಪಿಸಬಹುದು.

ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ಆಯೋಗಗಳು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿವೆ?
A. ಮಂಡಲ್ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ
B. ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಪುಂಚಿ ಆಯೋಗ
C. ವರ್ಮಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಲೋಧಾ ಸಮಿತಿ
D. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ಸಮಿತಿ

ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ
“ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರವು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ಅದರ ದುರುಪಯೋಗವು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಆತಂಕ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚರ್ಚಿಸಿ.”

ಪತ್ರಿಕೆ-IV: ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ-3

ಹೋರ್ಮುಜ್‌: ಜಲಬಾಂಬ್‌ ಪತ್ತೆಗೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಬಲ

• ಹೋರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಜಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾಪಡೆಯು ತನ್ನ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಎ.ಐ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನೌಕಾಪಡೆಯು ‘ಸಮುದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ವೇಗದ ಮಷಿನ್‌ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯೋಜನೆ’ಯಡಿ (ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಎಎಂಎಂಒ) ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ ಎ.ಐ ಕಂಪನಿ ‘ಡೊಮಿನೊ ಡೇಟಾ ಲ್ಯಾಬ್‌’ನೊಂದಿಗೆ 99.7 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ (ಸುಮಾರು ₹945.8 ಕೋಟಿ) ಮೊತ್ತದ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎ.ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಡೊಮಿನೊ ಕಂಪನಿ ಒದಗಿಸಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಜಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗ ಹಾಗೂ ನಿಖರತೆ ದೊರೆಯಲಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾವಿಕರು ನೇರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ.
• “ಸಮುದ್ರದಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ಹಿಂದೆ ಹಡಗುಗಳ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎ.ಐ ಮಾಡಲಿದೆ”.
• “ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರುವ ಈ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ಜಲಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ನೌಕಾಪಡೆಯು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಿದೆ” ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್‌ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಡಚಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್‌ ನಡುವೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕದನ ವಿರಾಮ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳೇ ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ: ಪ್ರಚಲಿತ ಘಟನೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಬಜೆಟ್ 2026–27 ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನೀತಿ 2024–29 ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿವೆ.
ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗಾಗಿ “ಸಮಗ್ರ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ” ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೀಪ್ಲೇನ್, ಹೆಲಿ-ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ, ಜಾಯ್ ರೈಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ನದಿ ಕ್ರೂಸ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕರ್ನಾಟಕವು ಸುಮಾರು 320 ಕಿ.ಮೀ. ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ:

• ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ
• ಉಡುಪಿ
• ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯು ಕೇವಲ ಬೀಚ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳು, ನದಿದ್ವೀಪಗಳು, ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಯೋಜನೆ ಇದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನೀತಿ 2024–29 ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನೀತಿ 2024–29 ರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು
• ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು
• ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಆಕರ್ಷಿಸುವುದು
• ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವುದು
• ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು
• ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಸಾಹಸ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಕ್ರೂಸ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ವೆಲ್‌ನೆಸ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು
• ಈ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು, ಹೌಸ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳು, ಕ್ರೂಸ್ ಸೇವೆಗಳು, ಕಾರವಾನ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಸಾಹಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ

1. ಬೀಚ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
   ಮಲ್ಪೆ, ಮರವಂತೆ, ಗೋಕರ್ಣ, ಪಣಂಬೂರು, ಕಾಪು ಮುಂತಾದ ಕಡಲತೀರಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ.
2. ಸಾಹಸ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
   ಮುಲ್ಕಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರ್ಫಿಂಗ್, ಕಯಾಕಿಂಗ್, ಸ್ನಾರ್ಕಲಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು.
3. ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
   ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠ, ಮುರುಡೇಶ್ವರ, ಗೋಕರ್ಣ, ಕೊಲ್ಲೂರು ಮುಂತಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.
4. ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
   ನದಿಮುಖಗಳು, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಕಾಡುಗಳು, ದ್ವೀಪಗಳು, ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಮೀಪ ಇರುವಿಕೆ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
5. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
   ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಂಬಳ, ಭೂತಕೋಲ, ಕರಾವಳಿ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವ ನೀಡಬಹುದು.

ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ: ಹೋಲಿಕೆ

ಕರ್ನಾಟಕವು ಗೋವಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬಾರದು ಏಕೆ?
ಕರ್ನಾಟಕವು ಗೋವಾದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡ ಬೀಚ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಂಧವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬಾರದು. ಬದಲಾಗಿ, ತನ್ನದೇ ಆದ “ಸುಸ್ಥಿರ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಾದರಿ”ಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾದರಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿರಬೇಕು:

• ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
• ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ
• ಮೀನುಗಾರರ ಜೀವನೋಪಾಯ ರಕ್ಷಣೆ
• ಕರಾವಳಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
• ನಿಯಂತ್ರಿತ ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಳು
• ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಕಡಲತೀರಗಳು
• ಕುಟುಂಬ ಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಪ್ರವಾಸಿ ಅನುಭವ

ಕರ್ನಾಟಕ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಸವಾಲುಗಳು

1. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕೊರತೆ
   ಹಲವು ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಪಾರ್ಕಿಂಗ್, ದಾರಿ ಸೂಚನಾ ಫಲಕಗಳು, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕೊರತೆ ಇದೆ.
2. ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಕೊರತೆ
   ಗೋವಾ “ಬೀಚ್ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್” ಆಗಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಇನ್ನೂ ಬಲವಾದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿಲ್ಲ.
3. ಪರಿಸರ ಸವಾಲುಗಳು
   ಕರಾವಳಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಲಯ ನಿಯಮಗಳು, ಸಮುದ್ರ ತೀರ ಕುಸಿತ, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೈವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
4. ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಕೊರತೆ
   ಗೋವಾವಿನಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಸೇವೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ.
5. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆತಂಕ
   ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮೀನುಗಾರರ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮುಂದಿನ ದಾರಿ

• ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ ರೂಪಿಸಬೇಕು.
• ಆಯ್ದ ಕಡಲತೀರಗಳನ್ನು Blue Flag ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕು.
• ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ, ಲೈಫ್‌ಗಾರ್ಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.
• ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಚ್ ಶ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಬೇಕು.
• ಮಂಗಳೂರು–ಉಡುಪಿ–ಕಾರವಾರ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರವಾಸಿ ವಲಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು.
• ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಗೈಡ್‌ಗಳು, ಹೋಂಸ್ಟೇ ಮಾಲೀಕರು, ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಕರಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
• ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು carrying capacity assessment ಮಾಡಬೇಕು.
• ಕರ್ನಾಟಕ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು “ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಸ್ವಚ್ಛ, ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ”ವಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪತ್ರಿಕೆ-V: ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ-4