ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನೆಯೂ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ಅಥವಾ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
🌲 ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಿತ ಯೋಜನೆಗಳು
| ವಲಯ | ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರು | ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಪ್ರದೇಶ |
| ನೀರು ಮತ್ತು ಇಂಧನ | ಕಳಸಾ ಬಂಡೂರಿ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆ | ಭೀಮಘಡ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ |
| ಕೈಗಾ ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರ (5 ಮತ್ತು 6ನೇ ಹಂತ) | ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ | |
| ರೈಲ್ವೆ ಯೋಜನೆಗಳು | ಕ್ಯಾಸೆಲ್ ರಾಕ್-ಕುಲೆಮ್ ಡಬಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ | ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (KTR) |
| ತಾಳಗುಪ್ಪ – ಹೊನ್ನಾವರ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ | ಶರಾವತಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ | |
| ಮೈಸೂರು – ಕುಶಾಲನಗರ – ಮಡಿಕೇರಿ | ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಿಸರ | |
| ಕಾಣಿಯೂರು – ಕಾಂಞಂಗಾಡ್ ಮಾರ್ಗ | ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಗಡಿ | |
| ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಸುರಂಗ | ಆಗುಂಬೆ ಸುರಂಗ ರಸ್ತೆ | ಆಗುಂಬೆ ಘಾಟ್ (ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶ) |
| ಮಡಿಕೇರಿ-ಮಕುಟ್ಟ-ಕಣ್ಣೂರು ರಸ್ತೆ ವಿಸ್ತರಣೆ | ಕೊಡಗಿನ ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ | |
| ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ | ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ರೋಪ್ವೇ | ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ |
⚠️ ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಸರ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಅರಣ್ಯ ನಾಶ (Deforestation): ಈ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೈಗಾ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಯೋಜನೆಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.
ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾರಿಡಾರ್ಗೆ ಧಕ್ಕೆ: ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಶರಾವತಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲು ಹಳಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ (Fragmentation).
ಭೂಕುಸಿತದ ಭೀತಿ (Landslides): ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ಆಗುಂಬೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ನಾಶ: ಕಳಸಾ ಬಂಡೂರಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಗಿನ ರಸ್ತೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು ನದಿಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
⚖️ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ vs ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ‘ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ’ (ESA) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿವೆ.
🌲 ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಗಾಡ್ಗೀಳ್ vs ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿ
| ಹೋಲಿಕೆಯ ಅಂಶಗಳು | ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ (2011) | ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿ (2013) |
| ಸಮಿತಿಯ ಹೆಸರು | ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ (WGEEP) | ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಗುಂಪು (HLWG) |
| ದೃಷ್ಟಿಕೋನ | ಪರಿಸರ ಕೇಂದ್ರಿತ: ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿತು. | ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪೂರಕ: ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. |
| ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ | ಇಡೀ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು (100%) ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು. | ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕೇವಲ 37% (ಸುಮಾರು 60,000 ಚ.ಕಿ.ಮೀ) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ESA ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. |
| ವಲಯಗಳ ವಿಂಗಡಣೆ | ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ 3 ವಲಯಗಳಾಗಿ (ESZ 1, 2, 3) ವಿಂಗಡಿಸಿತು. | ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ‘ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯ’ ಎಂದು ಎರಡೇ ಭಾಗ ಮಾಡಿತು. |
| ನಿರ್ಬಂಧಗಳು | ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. | ಕೇವಲ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿಷೇಧಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿತು. |
| ಸ್ಥಳೀಯರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ | ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು (Bottom-to-top approach). | ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿತು. |
🔍 ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು
ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ:
ಅನುಕೂಲ: ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ.
ವಿರೋಧ: ಈ ವರದಿಯು ತುಂಬಾ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಜಾರಿಯಾದರೆ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ) ವಿರೋಧಿಸಿದವು.
ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿ:
ಅನುಕೂಲ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ವಿರೋಧ: ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಈ ವರದಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಕೇವಲ 37% ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಉಳಿದ 63% ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.
📍 ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹಗಳು ಈ ವರದಿಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಿವೆ.